(Bài viết khá dài dành cho anh chị em kinh doanh)
2023–2024: “Bao giờ bị sờ hẵng hay”
“Đang kiếm được mà chưa bị thuế sờ thì cần gì phải tự kê khai. Bao giờ thuế sờ hẵng hay.” Đó là câu nói tôi thường nghe khi tư vấn cho “ai đó” về việc nên chuẩn hóa thuế khi kinh doanh.
“Hàng này tuy nhái thương hiệu nhưng đang bán được, tệp khách cũng chỉ thích cái này thôi. Dù có làm chất lượng tốt, giá có khi rẻ hơn nhưng tự làm thương hiệu của mình mất công lắm, mà khách không thích thì làm sao kinh doanh được. Đã có người lo rồi nên không có gì phải lo đâu, bao giờ bị quét hẵng hay.” Đó là ý kiến của những người đang kinh doanh hàng giả, hàng nhái khi tôi nhắc rằng họ đã sẵn tệp khách thì nên tự xây sản phẩm cho mình để tránh rủi ro sau này.
“Hàng nhập tiểu ngạch, trốn thuế giá rẻ lắm, bán thì lãi to. Chuyển sang chính ngạch thì không cạnh tranh được với đối thủ đâu nên kệ thôi. Bao nhiêu người đang kinh doanh thế có sao đâu, mình làm cò con còn lâu mới bị sờ.” Đó là lý lẽ của những người kinh doanh hàng “lách thuế” khi tôi khuyên nên nhập chính ngạch, lấy đầy đủ giấy tờ nguồn gốc để tránh bị thanh tra sau này.
“Hàng của mình là thực phẩm chức năng, đông y, sử dụng vô thưởng vô phạt, tác dụng tuy ít nhưng không gây hại. Có gì thì nói với khách do cơ địa hấp thu, có cơ hội chốt đơn nhiều hơn. Nếu chẳng may bị quét thì nộp phạt, bỏ nhãn làm nhãn mới là xong.” Đó là câu trả lời của những người kinh doanh thực phẩm chức năng “đội lốt” thuốc chữa bệnh khi tôi hỏi liệu sản phẩm có thực sự tốt không.
“Sản phẩm mới cứ book KOLs, KOCs review, livestream là kiểu gì cũng có khách mua, cần gì làm truyền thông, marketing bài bản cho tốn kém? Quan trọng cứ bán hàng ra doanh thu là ngon rồi, bày vẽ chiến lược ra làm gì cho mất công?” Đó là lời chia sẻ của những người kinh doanh theo kiểu “hóng hớt” khi mời tôi cà phê hỏi chuyện bán hàng.
Và còn nhiều câu chuyện nữa khi tôi khuyên mọi người nên chuẩn hóa và đi sâu vào giá trị cốt lõi thay vì kinh doanh theo kiểu “ăn xổi”. Hầu như tôi chỉ nhận lại những câu nói và ánh mắt nhìn mình như “vật thể lạ”.
2025: những cuộc gọi cầu cứu
“Anh/em ơi, chị bị thuế gửi giấy rồi, lên kê khai thì phải nộp nhiều quá! Có cách nào hay quen ai giúp được không?”
“Đợt này thị trường làm gắt quá nên không dám mở shop, không dám đăng bài trên các kênh vì sợ bị tóm. Có cách nào bán được hàng giai đoạn này không?”
“Vừa bị úp cửa hàng, kho hàng, tịch thu cả đống hàng vì nhái thương hiệu lại còn phải nộp phạt. Có cách nào hay biết cửa nào để giảm tiền phạt không, chứ thế này thì không đủ khả năng chi trả, chắc bỏ kinh doanh thôi!”
“Nhìn mấy ông lớn trong ngành thực phẩm chức năng bay màu sợ quá, không biết mình có bị sờ đến không? Mình làm nhỏ lẻ, một năm chỉ 10–15 tỷ chắc là không bị đụng đến nhỉ?”
“Bây giờ thuê KOLs, KOCs không ổn rồi. Book những người không dính phốt thì giá cao, đòi đủ loại giấy tờ, còn đòi đem sản phẩm đi kiểm nghiệm mới nhận. Chiến thần thì nằm im hết, mà book người ít nổi hơn thì sợ không ai tin. Có cách gì giúp với chứ hàng chất đống thế này chắc sập tiệm.”
Còn nhiều trường hợp oái oăm, éo le khác nhắn tin, gọi điện cho tôi về những vấn đề mà trước đây tôi đã cảnh báo là “lỗ hổng kinh doanh” của họ. Tuy nhiên, họ vẫn còn may mắn hơn một số người tôi biết vì vẫn còn “cơ hội” để nhắn tin, gọi điện đặt vấn đề.
Tuy nhiên
Mọi thứ đang phải chuẩn hóa theo quy định, chính sách nên bây giờ chỉ còn cách tự giác khắc phục để tránh vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn.
Các “mối quan hệ” của tôi chỉ giúp được khi bạn làm đúng, hoặc sai ở mức độ nhẹ do thiếu thông tin, kiến thức. Họ không giải quyết câu chuyện “đã rồi” của một vấn đề mà mình biết trước nhưng vẫn cố tình làm sai. Bởi vì nếu tôi biết mà vẫn cố tình làm như bạn thì chính các mối quan hệ của tôi sẽ là những người vùi dập tôi đầu tiên.
Những phương án làm bền, làm cốt lõi hay chiến lược tôi từng chia sẻ chỉ phù hợp ở thời điểm đó. Bây giờ muốn triển khai ngay thì khó lắm vì tất cả đã rơi vào thế bị động. Vậy bạn có xác định làm lại từ đầu không?
Chính vì vậy
- Giai đoạn “thanh lọc” này là cơ hội cho những ai đã, đang và kiên trì làm tốt, làm chuẩn.
- Những gì đã diễn ra, hãy coi đó là một bài học lớn để rút kinh nghiệm và làm lại tốt hơn, chuẩn hơn.
- Hãy xây dựng những phương án phát triển bền vững thay vì nghĩ chuyện “ăn xổi”. Thời thế đã thay đổi, không còn “nhập nhoạng” như xưa nữa.
Khó quá thì tôi vẫn sẵn sàng chia sẻ và tư vấn cho anh chị em, nhưng hãy chuẩn bị cho mình tư duy và tâm thế làm đúng, làm chuẩn, vì nếu không thì tôi cũng không giúp gì được.
Sóng to, gió lớn thời điểm này là điều tất yếu. Quan trọng là anh chị em có đủ bản lĩnh và độ lì để vượt qua hay không.
Ced Nguyen
Bài viết được Ced Nguyen chia sẻ lần đầu trên Facebook cá nhân ngày 01/06/2025.
