Đôi lời gửi các bạn trẻ mới tham gia thị trường lao động

Lưu ý: bài viết không dành cho những ai thích đọc ngôn từ hoa mỹ, nịnh nọt. Nội dung dựa trên trải nghiệm thực tế khi tiếp xúc với các bạn Gen Z qua hai hình thức: trò chuyện định hướng nghề nghiệp, và phỏng vấn gần 100 ứng viên (liên tục trong 2 tháng) để chọn thành viên phù hợp cho đội ngũ của đối tác.

Thừa tự tin nhưng thiếu thực tế

Các bạn có thể rất tự tin vì tốt nghiệp loại giỏi, thậm chí xuất sắc ở các trường có tiếng, hoặc tự tin vào kinh nghiệm ở vài đơn vị cũ (dù thời gian rất ngắn), rồi đòi hỏi chế độ khá cao. Nhiều bạn yêu cầu lương khởi điểm phải từ hơn 10 triệu mới đáng để bắt đầu. Nhưng sự thật là khi trao đổi, năng lực cốt lõi còn non. Yêu cầu KPIs thì rõ ràng, nhưng khi hỏi làm sao biết công việc cũ của bạn hiệu quả thì lại không trả lời được, thậm chí không quan tâm đến số liệu hiệu quả công việc của chính mình.

Thừa nền tảng nhưng thiếu năng lực

Các bạn bây giờ được trang bị khá đầy đủ công cụ giúp tối ưu hiệu suất, nhưng năng lực và tư duy chuyên môn lại dưới mức trung bình. Các bạn biết dùng AI để làm nhanh hơn, nhưng lạm dụng đến mức không còn phân biệt đúng sai, dừng ở mức “xong việc là được” mà chẳng có chút chất xám của mình vì “tin tưởng AI tuyệt đối”. Có bạn khoe một tháng làm hơn chục kênh TikTok bằng AI, mỗi ngày 20–30 video, nhưng hỏi về hiệu quả thì chỉ quan tâm số lượng, lượt view, còn các chỉ số tác động đến kinh doanh thì trả lời: “Em không biết!”

Thừa ảo tưởng nhưng thiếu giá trị

Các bạn luôn mong một môi trường trong mơ: đồng nghiệp, sếp tốt tính, công việc dễ dàng, thu nhập cao, được ghi nhận đóng góp, được tôn trọng ý tưởng cá nhân và đưa vào triển khai… Nhưng khi hỏi về logic, cơ sở để đạt được kỳ vọng đó, câu trả lời lại loanh quanh ở việc “Em nghĩ như thế là chính đáng”.

Tỉnh lại đi các bạn trẻ!

  • Các bạn muốn thu nhập cao, nhưng hãy nhớ thu nhập tương xứng với giá trị bạn đóng góp để công ty phát triển.
  • Trong hoạt động kinh doanh, chỉ một quyết định sai có thể dẫn đến hậu quả không đo đếm được. Kiến thức các bạn có và được cập nhật thường xuyên, nhưng phải kết hợp được kinh nghiệm “xương máu” của cả bộ máy đi trước mới có thể hiện thực hóa.
  • Các bạn có thể tự hào về kết quả ở công ty trước, nhưng vận hành một doanh nghiệp không đo bằng lượt view, follower vô giá trị mà không mang lại hiệu quả kinh doanh thực tế.
  • Các bạn có thể tự tin đòi quyền lợi, kỳ vọng vào môi trường doanh nghiệp, nhưng phải tương xứng với giá trị mình mang lại, chứ không phải “vì em đọc trên Threads, xem trên TikTok, Facebook là phải được mức thu nhập như vậy”.
  • Bạn có thể có bằng cấp, có kinh nghiệm đi làm từ năm nhất, năm hai, nhưng trong doanh nghiệp, quan trọng nhất là biết rõ mình đang ở đâu, chứng minh hiệu quả công việc thế nào, chỉ số nào thể hiện đóng góp thực tế. Giá trị của bạn không đo bằng bằng cấp hay số lần nhảy việc, mà bằng sự kết hợp của kỹ năng, tư duy và kết quả thực sự mang lại cho doanh nghiệp.
  • Quan trọng hơn hết, thị trường thay đổi từng ngày, từng giờ. Hãy nâng cấp tư duy, kỹ năng, kinh nghiệm thay cho những “mơ mộng viển vông” về một công việc nhàn hạ, thu nhập cao, vì thu nhập cao luôn tỷ lệ thuận với giá trị bạn mang lại.

Chuyện của mình ngày trước

Hơn chục năm trước, mình cũng cùng một team “mài mòn đế giày” khắp các trường đại học, cao đẳng, trường nghề quanh Hà Nội để giới thiệu khóa học tiếng Anh giao tiếp cho sinh viên. Những ngày mới lăn lộn đi làm thêm với mức lương 50.000đ/ngày, nhưng vẫn ham đi làm đến mức phải học lại vài môn và ra trường muộn nửa năm so với bạn bè. Ngẫm lại, chính những ngày tháng trải nghiệm đó đã rèn mình trưởng thành như bây giờ.

Nguyễn Việt Linh – Ced Nguyen

Bài viết được Ced Nguyen chia sẻ lần đầu trên Facebook cá nhân ngày 04/10/2026.

Bài viết liên quan